Met alle krimp en schaalvergroting wordt er hard nagedacht over op welke plek voorzieningen geconcentreerd zullen worden. Begrijp me goed, het gaat niet altijd om keuzes van overheden, vaak doet de markt gewoon haar werk. Er kunnen nog zulke mooie plannen zijn om ergens een winkelcentrum te ontwikkelen, als de winkeliers en de klanten het niet zien zitten dan houdt het op. Dat geldt ook voor scholen en andere voorzieningen.

We zijn momenteel een onderzoek aan het opzetten om te voorspellen waar de inwoners van een gebied hun voorzieningen zullen halen. Welke school ze zullen kiezen, naar welke winkel ze zullen gaan en naar welk dorpshuis. De achtergrond van dat onderzoek is dat er allerlei fraaie gebouwen op het platteland vrijkomen, en het ligt voor de hand sommige te gebruiken voor voorzieningen. We weten inmiddels dat klanten lang niet altijd voor de dichtstbijzijnde voorziening kiezen. En dus alle reden om uit te zoeken waarvoor ze dan wel kiezen.
Er kunnen veel redenen zijn om niet het kortste pad te bewandelen Een belangrijke is dat mensen niet altijd vanuit hun woonplek redeneren. Veel mensen doen hun boodschappen niet in het dorp, maar in de plaats waar ze werken, of ergens halverwege. Soms koop ik mijn spullen bij de AH To Go op het universiteitsterrein. Maar lang niet altijd, want op weg naar huis rij ik vaak over de A7. De Aldi in Zuidbroek is dan een voor mij aantrekkelijke winkel, hoewel ik niks met Zuidbroek of met Aldi heb. Meerdoelig reizen heet zoiets in slecht Nederlands. Soms kiezen mensen niet voor woonplek of werkplek als uitgangspunt voor hun zoekgedrag, maar iets anders, zoals een openbaar vervoer knooppunt. Dat is bijvoorbeeld soms het geval als iemand een ziekenhuis, of een verzorgingshuis moet kiezen. Een goede bus- of treinverbinding geeft meer kans op bezoek. 
In de praktijk is het nog veel gecompliceerder. Niet iedereen ruilt de AH To Go zomaar in voor een bezoek aan de Aldi. En een Volvo-garage is voor automobilisten geen goed alternatief als ze een Peugeot rijden. Veel mensen hebben ook nog eens allerlei culturele overwegingen. Iemand van de klei zal niet zo gauw voor een verzorgingstehuis, of een toneelvereniging, op het veen kiezen. Sommige dorpen hebben niets met elkaar, andere veel meer. En tenslotte, mensen zijn gewoontedieren. Als de tandarts in de vorige woonplaats goed bevalt, zal hij niet snel worden ingeruild voor een tandarts dichterbij. Kortom, veel te onderzoeken, en ik hoop dat overheden in de tussentijd niet blijven denken dat dichtbij beter is dan verder weg.