Eind oktober is het symposium ‘Bedreigd bestaan’ gehouden, in het museum in Warffum. Ik heb op deze plek al eerder de aandacht op dat ‘Bedreigd bestaan’ gevestigd. Een halve eeuw geleden is er een studie uitgevoerd naar hoe het verder moest met Noord-Groningen. De boerenarbeiders trokken weg en het gebied leek leeg te lopen. Achteraf viel het mee, de plek van de boerenarbeider werd overgenomen door de pendelaar. Nu wordt er opnieuw een studie verricht naar hoe het verder moet, omdat er opnieuw leegloop dreigt: krimp. Mijn Engelse collega Philip MacCann benadrukte op dat symposium dat in wereldverband landen en regio’s naar elkaar toegroeien. De opkomst van China, Brazilië, India of Polen zijn daar voorbeelden van. Maar tegelijkertijd nemen de verschillen binnen landen en regio’s vaak toe. Niet alleen in China en India, ook in de Westerse wereld. In Groningen zie je hetzelfde, de Stad bloeit, net zoals bijvoorbeeld Zuidhorn en Winsum, maar er zijn ook gebieden, van Musselkanaal tot Zoutkamp, waar het minder goed gaat. En binnen die gebieden zijn er vlak naast elkaar groepen die het prima naar hun zin hebben en groepen die zwaar onder druk staan. Vooral de wat meer traditionele groepen - ouder, geen tweeverdiener, niet hoog opgeleid, mensen die hun geld met hun handen moeten verdienen -  raken achter. Niet alleen financieel, maar ook sociaal. De activiteiten waar ze van houden, biljarten, bloemschikken, klootschieten, zijn aan het verdwijnen. Nieuw vermaak, van crossfietsen tot yoga, is aan hen niet besteed. En voor de diensten waar ze gebruik van maken, postkantoor, bankfiliaal, dorpswinkel, dorpscafé, geldt hetzelfde. De jonge en meer welvarende inwoners hebben daar geen last van. Hun mogelijkheden nemen juist toe, ze doen aan telebankieren, ze doen hun post via telefoon of computer, of ze pakken de auto naar de stad. Dat soort inwoners heeft nauwelijks last van krimp, en waarschijnlijk krijgen ze zelfs meer mensen in de buurt die dezelfde voorkeuren hebben. Daarmee wordt het voor hen alleen maar leuker.
Het is duidelijk dat het niet mogelijk is alle voorzieningen te handhaven die van belang zijn voor de groep minder gelukkigen. De opdracht voor de samenleving is vervolgens wel om alternatieven te verzinnen. Een bankbus die geld aan de deur aflevert, als vervanger van bankfiliaal of geldautomaat, is daar een voorbeeld van. Over het bloemschikken en het klootschieten moet nog eens goed worden nagedacht.