Vijftig jaar geleden is er een belangwekkende studie over Noord-Groningen verschenen. ‘Bedreigd bestaan’ was de titel en de beste professoren van de Groningse universiteit werkten er aan mee.

De studie werd gefinancierd door een stichting, opgericht en bestuurd door bezorgde notabelen uit het gebied. De studie was bedoeld om zicht te krijgen op de toestand en de toekomst van het gebied. Er werd geprobeerd vijftig jaar vooruit te kijken. Er werden boeken gelezen, statistieken verzameld en mensen ondervraagd. De professoren schetsten een doemscenario, de toekomst van Noord-Groningen was meer dan zorgelijk. De boerenarbeiders, die een grote bevolkingsgroep waren, verloren in die tijd hun baan. Vervangend werk was er niet en ontvolking dreigde. Er werd gepleit voor overheidsinvesteringen. Waarschijnlijk is de Eemshaven mede dankzij deze studie aangelegd.

De ontwikkeling van het gebied is in de praktijk heel anders verlopen. De professoren waren veel te somber. Zo zie je maar weer: voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft. Jazeker, de landarbeiders zijn inderdaad verdwenen, net zoals veel boeren zelf. Nieuwe industrie is er nauwelijks gekomen, pas recent is de Eemshaven een bron van werkgelegenheid geworden. Wat er wel gekomen is? Pendelaars en thuiswerkers, Noord-Groningen is een woongebied geworden. Bedum, Winsum en Zuidhorn zijn grote woondorpen geworden. Daar hadden de professoren geen rekening mee gehouden.

Inmiddels doemt het spook van ontvolking opnieuw op. De industrie van Delfzijl staat onder druk. Vergrijzing en ontgroening dreigen voor krimp te zorgen. De gevolgen zijn nog onduidelijk, maar vrolijk worden we er niet van. Geheel in lijn met vijftig jaar geleden is er weer een stichting opgericht, opnieuw bestuurd door bezorgde notabelen. Ze hebben, net als toen, geld bijeengebracht en opdracht gegeven voor het uitvoeren van een studie. Ik ga niet beweren dat opnieuw de beste professoren van de universiteit betrokken zijn, dat staat zo ijdel. De studie wordt trouwens vooral gedaan door CAB, een onderzoeksinstituut dat uit de universiteit ontstaan is. Een spin-off, zoals dat heet. Dat soort bedrijven bestond vijftig jaar geleden nog niet.

De studie is er weer op gericht de huidige staat van het Noord-Groningse platteland in beeld te brengen en wederom ook iets verstandigs te zeggen over de toekomst. We zullen allerlei slagen om de arm houden, want de uitglijder van onze voorgangers is ons bekend. Voorspellen is nog steeds moeilijk. We gaan weer boeken lezen en statistieken verzamelen. En we gaan iets doen dat vijftig jaar geleden niet kon. Er komt een grote online web-enquête onder de bevolking. Meer informatie: www.cabgroningen.nl.