De bevolking op het platteland loopt in het hele land terug. Onze voorzitter, de heer Jan Wigboldus, is echter niet somber. Krimp doet een beroep op de veerkracht en de creativiteit van de dorpelingen. Klik op 'Lees meer' voor het door Jan Wigboldus geschreven artikel zoals gepubliceerd in het Dagblad van het Noorden van zaterdag 14 november jl.

Eigenlijk staan er altijd wel een paar huizen in ons dorp te koop. Er zijn regelmatig vertrekkende en komende gezinnen. Dat er geleidelijk aan steeds meer ouderen in ons dorp wonen en de gezinnen kleiner worden, is heel herkenbaar. Krimp: daling van aantal inwoners en verandering van de bevolkingssamenstelling. Als dorp hebben we er al jaren mee te maken, als voormalig dorpsbestuurder ken ik het fenomeen.
Net als veel dorpen in Groningen vangen we tot nu toe die veranderingen als dorpsbewoners met elkaar op. Onze laatste winkel koesteren we. We zijn blij dat onze school er nog is en realiseren ons dat we geluk hebben dat onze huisartsenpraktijk door een nieuwe huisarts wordt voortgezet, ook al is het aantal patiënten daarin dalende. Ook de huisarts moet met veranderingen in de bevolkingssamenstelling omgaan. Net als de school, net als het dorpshuis, net als de verenigingen, net als de kroeg. Net als alle dorpsbewoners.
Wonen op het Groninger platteland vraagt een bepaald slag mensen, mensen die zichzelf kunnen redden, die hun eigen mobiliteit regelen, die daarnaast zich afhankelijk weten van hun buren. Die afhankelijkheid geeft juist ook de cohesie waarin dorpen zich van steden kunnen onderscheiden. In dorpen geen anonimiteit maar een zelfstandigheid waarin je toch weet dat je op elkaar kunt terug vallen. Je bent op elkaar aangewezen. En het gebeurt vaker dat mensen hiervoor bewust kiezen. Juist om de ruimte en de bewegingsvrijheid, dat op jezelf teruggeworpen zijn.

Krimp bepaalt je als dorpsbewoner weer eens bij je kwetsbaarheid: je kunt het niet zonder elkaar en niet zonder anderen. Juist met krimp moet je de leefbaarheid van je dorp in de gaten houden. Wat heb je samen nodig om een plezierig woonklimaat te hebben, wat te doen om de sociale samenhang in stand te houden? Als dorp kun je daar zelf heel veel in doen. Bijvoorbeeld om de sfeer en dat bewust van elkaar afhankelijk willen zijn, kunnen anderen er juist voor kiezen in jouw dorp te komen wonen. Je bent als dorpsbewoner je eigen ambassadeur. Hoe vaak gebeurt het niet dat de verhalen aan vrienden, kennissen en familie net dat duwtje geeft dat nodig is om hen naar jouw dorp te halen. Door als dorpsbewoners samen in een dorpsvisie aan te geven wat je belangrijk vindt, maak je het gesprek met de lokale overheid gemakkelijker. Want ook dat moet je aangaan: de dialoog met de eigen gemeente over wat voor het dorp noodzakelijk is om nog een gemeenschap te zijn. Voor het ene dorp is dat heel iets anders dan het andere. Daar is geen algemene deler in te vinden. Ook in gesprek zijn met woningcorporaties over de mogelijkheid van seniorenwoningen in het eigen dorp. Veel ouderen blijven het liefst in het dorp waar ze al vijftig, zestig jaar wonen. Maar dan moet de woning wel aan een aantal eisen voldoen. Maak als dorp dit aan de juiste instanties kenbaar, zodat zij daarmee rekening kunnen houden.

Ook gemeenten kunnen dorpen handreikingen geven om de regie zelf in handen te houden. Door serieus met dorpsvisies om te gaan, maar ook door het instellen van dorpsbudgetten. Dit zijn kleine bedragen die dorpen naar eigen inzicht kunnen inzetten om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren. Onderhoud van openbaar groen, onderhoud van voorzieningen als speeltuinen maar ook sportvelden, zelfs het wel of niet beschikbaar zijn ervan, hoort op de gezamenlijke agenda van gemeente- en dorpsbestuur te staan. Hoe om te gaan met onderwijs: kiezen om zo lang mogelijk een school in eigen dorp te houden of kiezen voor kwaliteit van onderwijs? En als je voor dat laatste kiest, hoe wil je dat als dorp dan vormgeven? Welke prioriteiten heb je daarin? En dat zal zeker investeringen vragen, bijvoorbeeld op het terrein van vervoer en het organiseren ervan.
Gemeenten kunnen ook een belangrijke rol spelen in het stimuleren van kleinschalig ondernemerschap in dorpen. Door de schaalvergroting van de landbouw komen steeds meer boerderijpanden beschikbaar voor herbestemming. Daarin ligt een heel nieuwe uitdaging.

Ja, krimp heeft zeker invloed op het platteland. Maar de veerkracht van dorpen die in dialoog blijven met hun omgeving zorgt er voor dat er creatieve oplossingen komen. De verandering van de bevolkingssamenstelling gaat gewoon door. Belangrijk is daar niet in je eentje als dorp op in te spelen. Zoek samenwerking, in je eigen dorp tussen verenigingen, maar ook tussen dorpen onderling. Het gezamenlijke belang is groot: je zelfstandigheid te behouden in een dorpsgemeenschap die weet wat ze aan elkaar hebben. In goede en kwade tijden.